Aug 19, 2017 Last Updated 7:52 AM, Mar 23, 2558

การพัฒนาต่อยอดและถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำเครื่องประดับนาฏศิลป์ไทย

หมวด: งานวิจัย
ฮิต: 1348 times

หัวข้อโครงการ                    การพัฒนาต่อยอดและถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำเครื่องประดับนาฏศิลป์ไทย

ผู้วิจัย                                     วัชระ   วชิรภัทรกุล   และคณะ

สังกัด                                     คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม   มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์

ปี พ.ศ.                                    ๒๕๕๓

 

บทคัดย่อ

 

            โครงการวิจัยเรื่องการพัฒนาต่อยอดและถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำเครื่องประดับนาฏศิลป์ไทย  โดยกำหนดพื้นที่ศึกษาเป็นกลุ่มศิลปหัตถกรรมทำเครื่องประดับนาฏศิลป์ไทย  (เทพสถิต)  เลขที่ ๗๑  หมู่ที่  ๙  ( คุ้มคงเจริญ )  บ้านโคกใหญ่  ตำบลเสม็ด  อำเภอเมืองบุรีรัมย์  จังหวัดบุรีรัมย์  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อนำผลการวิจัยที่สัมฤทธิ์ผลแล้วมาส่งเสริมการมีส่วนร่วมของกลุ่มผู้ผลิต  โดยพัฒนากระบวนการผลิตเพื่อต่อยอดและถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำเครื่องประดับนาฏศิลป์ไทย  ให้สามารถผลิตได้จริง   และทำการบูรณาการการวิจัย  การเรียนการสอนโดยการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับภูมิปัญญาท้องถิ่นระหว่างนักวิจัย  กลุ่มผู้ผลิต  ชุมชนเป้าหมาย  นักศึกษาสาขาวิชานาฏศิลป์  และนักศึกษาสาขาวิชาเทคโนโลยีเซรามิกส์  โดยนำผลของการวิจัย  มาถ่ายทอดให้เกิดประโยชน์เชิงพาณิชย์และสาธารณะ   โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบมีส่วนร่วมผลการวิจัยพบว่าการทำเครื่องประดับนาฏศิลป์ไทยของกลุ่ม ฯ  เริ่มต้นมาจากครอบครัวจันทร์เจริญ  โดยคุณจักรินทร์  และคุณปราณี  จันทร์เจริญ  เข้ารับการฝึกอบรมการทำเครื่องประดับนาฏศิลป์ไทยของชุมชนวัดเทพากร  เขตบางพลัด  กรุงเทพมหานคร  โดยได้ฝึกมาจากครูสถาพร  เลี้ยงสอน  ซึ่งสืบทอดวิชาต่อมาจากครูสาคร  ยังเขียวสด  และกลับมาทดลองทำ  จนเกิดความเชี่ยวชาญ  และสามารถสร้างเอกลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ของตนเอง  คือ หัวนางอัปสรา หรือหัวเขมรในรูปแบบต่าง ๆ  ที่กลุ่มได้สร้างสรรค์และพัฒนาได้อย่างสวยงามอลังการ    

             การพัฒนากระบวนการผลิตเพื่อต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำเครื่องเครื่องประดับนาฏศิลป์ไทยในครั้งนี้   รูปแบบและลวดลายที่ผลิตขึ้นโดยสรุปมีอยู่  ๕ ลักษณะด้วยกัน คือ  ผลิตตามรูปแบบลวดลายดั้งเดิมแบบโบราณที่ทำสืบทอดกันต่อ ๆ มา   ผลิตตามรูปแบบเดิมแต่ออกแบบและจัดวางลายขึ้นมาใหม่เอง  ผลิตตามรูปแบบเดิมแต่ทำลวดลายตามที่มีผู้มาสั่งให้ทำ  ผลิตตามรูปแบบและลวดลายที่มีผู้นำมาสั่งให้ทำทั้งหมด  และผลิตตามรูปแบบและลวดลายที่คิดขึ้นมาเอง  แต่การผลิตโดยส่วนใหญ่จะทำตามรูปแบบและลวดลายเดิมกับลวดลายที่คิดขึ้นมาเองนำมาประยุกต์ผสมผสานเข้าด้วยกัน  ลูกค้าหลักที่ซื้อประจำก็คือร้านต่าง ๆ ที่ขายของชำร่วย  สถาบันการศึกษา  โรงเรียน  วิทยาลัย  มหาวิทยาลัย  ร้านเสริมสวยและร้านจำหน่าย  ให้เช่าชุดและเครื่องประดับทั้งในจังหวัดและต่างจังหวัด  และตามแหล่งสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัด

                การพัฒนาต่อยอดและถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำเครื่องประดับนาฏศิลป์ไทยตามแผนที่กลุ่มผู้ผลิตมีส่วนในการร่วมคิดร่วมทำนั้น  ในส่วนของผลิตภัณฑ์รูปแบบใหม่ ร่วมสมัยที่สร้างสรรค์ขึ้น ทั้งของที่ระลึกเครื่องประดับและของใช้ของประดับตกแต่งทางกลุ่มฯ มีความพึงพอใจและมีแนวคิดที่จะเพิ่มเติมรูปแบบผลิตภัณฑ์อยู่แล้ว หากแต่ในสภาวะปัจจุบัน ยอดการสั่งซื้อยังมีปริมาณสูงทำให้ไม่สามารถแยกสายการผลิตได้ แต่ในอนาคตมีโครงการที่จะเพิ่มกำลังการผลิตเพื่อขยายตลาดเพิ่มขึ้น

             ในส่วนของการออกแบบลวดลาย เพื่อการผลิตแม่พิมพ์เรซิ่นนั้น  ทางกลุ่มมีความพึงพอใจมากเพราะถือว่าเป็นองค์ความรู้ใหม่ที่ทางกลุ่มไม่สามารถผลิตได้เอง  หลังจากที่ได้ร่วมโครงการ  ฯ  แล้ว ทางกลุ่ม ฯ สามารถที่จะใช้ประสบการณ์ในการสังเกตพฤติกรรมของผู้บริโภคว่ามีความชื่นชอบ ลักษณะของรูปแบบลวดลายแบบใด ก็สามารถที่จะสร้างสรรค์ขึ้นมาใหม่ได้เอง    ในส่วนผู้ที่เข้ามาฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการส่วนใหญ่มีความรู้  ฝึกปฏิบัติแล้วเข้าใจง่าย   อดทนและมีความตั้งใจสูง มุ่งมั่นที่จะทำงานให้สำเร็จ มีความละเอียด ประณีตทุกขั้นตอน   เนื่องจากมีความสนใจเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว  จึงไม่ค่อยพบปัญหาที่เกิดจากการฝึกอบรม

               การรังสรรค์ผลงานอันเป็นอาชีพภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่เป็นทรัพยากรหลักที่มีคุณค่ายิ่ง การสืบทอดภูมิปัญญา ฯ  ครั้งนี้ถือเป็นการพัฒนาขึ้นมาอีกระดับหนึ่ง    ผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมสามารถที่จะผลิตผลงานก่อให้เกิดรายได้ เป็นอาชีพหลักหรืออาชีพเสริมที่เข้มแข็งให้แก่สมาชิกในชุมชน  นักศึกษาและผู้สนใจทั่วไป   เป็นการส่งเสริมสนับสนุนให้เกิดความรัก ความภาคภูมิใจ   ความหวงแหนในมรดกทางวัฒนธรรมและร่วมกันอนุรักษ์มรดกเหล่านั้นให้คงอยู่และพัฒนาหรือประยุกต์ผลิตภัณฑ์ให้มีมูลค่าทางเศรษฐกิจ เป็นสินค้าสู่ตลาดภายในประเทศ และขยายไปสู่ระดับต่างประเทศ ได้อย่างมีเอกลักษณ์   เป็นการพัฒนางานทางด้านศิลปวัฒนธรรมให้เป็นสินค้าอุตสาหกรรมได้อย่างกลมกลืนและยั่งยืนสืบไป